Bir müzik programından beklentileriniz neler? Ses dosyaları üzerinde kes-kopyala-yapıştır yapma, birden fazla ses dosyasını karıştırma (mix), seslere efekt verme, enstrüman bağlayabilme… ve dahası… Bunların hepsini yapabilen, ayrıca; “müzik programı” adını hak etmesini sağlayan “sıfırdan kendi müziğini yap” niteliğinde, hepsi içinde (all in one) sanal enstrüman destekli ve harici sanal enstrüman bağlanabilme (VSTi, DXi, RTAS…) özellikleri ile profesyonel bir program var. Karşınızda FL Studio 8 !Asıl görünüm bu şekilde değil. Bundan daha sade bir sayfa göreceksiniz. Programa tam alışabilmeniz için bu şekilde ayarladım. Görünüş biraz karmaşık olabilir. Elimden geldiğince basitleştirmeye çalışacağım. http://flstudio.image-line.com/ adresinden FL Studio 8 programının demosunu indirerek bilgisayarınıza kurun. Kurulum başlangıcında size hangi ek özelliklerin kurulup kurulmayacağını soracaktır. DJ araçlarına ilginiz var ise DECKADANCE programının kurulmasını da isteyebilirsiniz. Ancak; bu program pakete dahil edilmemiş. İstendiği takdirde internetten indirilerek Standalone (Uygulama -exe- dosyası ile başlatarak kullanma) yada VSTi (FL Studio ile dışarıdan sanal enstrüman olarak) kurulabiliyor. Size sorulan kurulacak özelliklerden ASIO4ALL yazılımsal ses sürücüsünün kurulmasını tavsiye ederim. Zira; dahili(onboard) yada profesyonel olmayan ses kartları multisampling (çoklu örnekleme) müzik oynatım-oluşturma konusunda yetersiz kalıyor. Bu durumda ses aygıtı olarak ASIO4ALL seçtiğinizde hem oynatım hem de oluşum esnasında sıkıntı yaşamayacaksınız. Programı kurup ilk kez çalıştırdığınızda varsayılan “NewStuff” projesinden “What I Found” parçası bizi karşılıyor. Parçayı dinlemek için üstteki PLAY tuşuna basmanız yeterli… Seste problem varsa; ASIO4ALL aracına geçiş yapacağız. Bu geçişi üstte resimde gördüğünüz gibi, Options menüsüne tıklayarak ve Audio Settings kısmına gelerek yapıyoruz… Resimdeki gibi; Input/Output aygıtı olarak ASIO4ALL seçin ve pencereyi kapatın. Daha sonra ise üstteki parçayı bir kez daha dinleyin. Normal ses sürücüsü ile ASIO arasındaki farkı göreceksiniz.File menüsünden New seçeneği ile boş bir proje açıyoruz. (Anlatım için ekranı bu şekilde düzenledim. Ancak; siz programdan yeni bir proje açtığınızda, varsayılan olarak sizi Step Sequencer aracı ve Fruity Limiter efekt nesnesi karşılayacaktır.) Biraz karmaşık gelmiş olabilir. Şöyle bir kavram haritası ile açıklayalım:  Şimdi biraz daha açalım…  Üstteki ön bilgilerde bahsettiğimiz üzere; Step Sequencer nesnesindeki ses araçlarının karşılarında bulunan kutucuklara görev verilerek küçük ritm parçaları oluşturulabilir. Sol tıklama ile kutucuklar aktifleşir. Sağ tıklama ile kapatılır. Her ses aracının kendine ait ses ve pan (sağ-sol-merkez ses ayarı) ayarı, hemen solunda bulunur. Ayrıca en solda bulunan yeşil ışıklar; araçların aktif olduğunu gösterir. Açma-kapama için sol tıklama yeterli… Ritmi dinlemek için; üstteki oynatım tuşuna basıyoruz. Tabii ki oynatım modu (Pat-Song) “Pat” olarak ayarlanmış olmalı… Araçlardan birine tıkladığımızda; Channel Settings (Kanal Ayarları) penceresi ile karşılaşırız. Her enstrüman ve ses dosyasının bu şekilde bir penceresi vardır. Sesin seviyesi, pan değerleri yapılır. Hem üstte sesin yanında hem de altta “Time Stretching” kısmında pitch (sesin sıkıştırılıp hızlı ve ince çalınması yada yayarak kalın ve yavaş çalınması) ayarı bulunmaktadır. Üstte bulunan katsayı değeri 1-48 arası girilebilir. Ayrıca üstte gördüğünüz FX kanalı kısmı vardır. Yeni bir enstrüman yada ses eklendiğinde; bu kısım boş görünür. Burada “1” olarak görüyoruz. Mixer açıklamasında bahsettiğim üzere; efekt verilirken “Insert 1” kanalından efekt verileceği anlamındadır. Bu sayı isteğe bağlı olarak değiştirilebilir. Herhangi bir araca sağ tıkladığımızda; Rename: Yeniden adlandırma Clone: Aracın bir kopyası oluşturulur. (kopyası; varsayılan olarak aslının efekt kanalını kullanır. İstenirse değiştirilir) Insert: Yeni eklenecek enstrüman için kullanılır Replace: Yenisi ile değişecek enstrüman için kullanılır. Eklenebilecek kanallar arasından bazıları ise; Audio Clip: Başlı başına bir ses dosyası eklemek istendiğinde kullanılacak araçtır. Channel Settings ekranında bulunan ses grafik bölgesinden Sürükle-bırak ile Playlist üzerine yerleşim yapılır. Sampler: Gördüğünüz bu dört ses aracı (kick, clap, hat, snare) birer Sampler aracıdır. Sampler aracı, kendisine yüklenen ses dosyasının farklı notalarda örneklemesini yapar. Automation Clip: Ses dosyalarının playlist ile kullanımında ses seviyeleri, pan, efekt gibi değerlerinin değiştirilmesinde kullanılır. Playlist’ e eklenen ses dosyasının sol üst köşesindeki menü düğmesinden (Automate) bu ayara ulaşılabilir. Kullanabileceğiniz sanal müzik araçlarından bazıları ise; BooBass: Bas müzik enstrümanı DirectWave: Bank dosyaları (Kaynak Dosyaları) ile kullanılabilecek bir program. Program ekranından Sample yükleme penceresini seçerseniz, orkestral bir bank dosyası yükleyerek kullanabilirsiniz. FL Keys: Piano programı FL Slayer: Elektro gitar sampler programı FPC: Battery programı Poizone: Keyboard Synthesizer programı Sytrus: Keyboard Synthesizer programı Toxic Biohazard: Keyboard Synthesizer programı Wasp-Wasp XT: Synthesizer program Bu araçlardan; Sytrus, FL Slayer, FPC, BooBass ve DirectWave benim tercihlerim arasında olanlardır.Küçük bir müzik örneği hazırlayalım: Tempo olarak (aşağı-yukarı kaydırma yada sağ tıklama ile) 90.000 seçin. Nota hassasiyet olarak “1/6 Step” belirleyin. Bir Battery ritmi yapalım ve bunun için FPC aracını ekleyelim. Channel Settings penceresinden FX kanalını “1” olarak ayarlayalım ve penceremizi kapatalım. Pattern kanalından “1” seçili durumda iken sağ tıklayarak “Piano Roll” ile nota ekranımızı açalım.Normalde gelecek ekranımız tuşlu yapıda olurdu. Ancak; girilen değerleri rahat görmeniz için üst köşede bulunan görünüm seçicisinden “Abc” modu ile notalı görünüme geçtim. Ve değerlerin girişini yaptım. (Nota girişlerini rahat yapabilmek için; Piano Roll penceresinin sağ üst köşesindeki Zoom kutusunu kullanabilirsiniz.) Altta yeşil çubukları göreceksiniz. Bunlar girilen notaların ses (velocity) değerleridir. Bazılarını elle yükselttim. Ses ayarı ve diğer ayarları yapmak için teker teker yada seçme aracını kullanarak notalar seçilir ve çift tıklama ile nota özelliklerinden ayarlamaları yapılır. Pattern numarası olarak “2” belirliyoruz ve yeni bir katmana geçiyoruz. Sağ tıklama ile Insert seçeneği kullanarak FL Keys aracını ekliyoruz. Channel Settings ayarından FX değerini “2” olarak belirliyoruz. Sağ tıklama ile Piano Roll ekranına geçiyoruz.Yukarıdaki nota değerlerini giriyoruz. Daha sonra Pattern “3” katmanına geçiyoruz. Ve Insert seçeneği ile Sytrus aracını dahil ediyoruz. Channel settings kısmından FX “3” olarak belirliyoruz. Sytrus gibi fazla sayıda ses türü barındıran enstrümanlarda “preset” (Ön tanımlı) dosyaları vardır. Bu “preset” seçimini resimdeki gibi, menü tuşuna bastıktan sonra gelen menüden “Presets” seçeneği ile yada Sytrus penceresini kapama tuşunun yanında bulunan sağ-sol oklardan seçebiliyorsunuz. (FPC ve FL Keys araçlarında da aynı özellik bulunmaktadır) Presets içerisinden; Sequence başlığı altındaki “Power” seçeneğini seçiyoruz. Sonra sağ tıklayıp Piano Roll penceresini açıyoruz.Yukarıdaki nota değerlerini giriyoruz. Bu küçük parçamızın enstrüman girişlerini tamamladık. Şimdi ise efekt verme işlemi için Mixer programından bahsedeceğiz.  Sesle ilgili tüm işlemlerin yapıldığı aracımızın varsayılan (default) görüntüsü bu şekildedir. Kaydırma çubuğu ile Insert 1-Insert 64 arası 64 kanal ses efekt seçeneğini görebilirsiniz. Ayrıca efektleri çeşitlilik ve özelleştirme adına dört adet Send kanalı bulunmaktadır. Her kanalın altında disket simgeli kaydetme seçeneklerini görebilirsiniz. Dışarıdan bağlayacağınız enstrümanınızın “wav” uzantılı ses kaydını buradan alabilirsiniz. Master (Ana ses kanalı) içerisinde Fruity Limiter efektini görüyoruz. Bu efekt nesnesi; Loudness (Yüksek Ses) ayarı, Envelope (Dalga Ayarı) ve Noise Gate(Sesteki parazit ve dip gürültüleri önleme) seçenekleri sunar. Dilerseniz bunu kullanabilir, değiştirebilir (replace), ikinci yada daha fazla efekt ekleyebilir (maks. 8 adet) yada tamamen kaldırabilirsiniz. Efekt basamaklarında ses ayarlarını ve açma-kapama için yeşil ışıkları görebilirsiniz. Sanal enstrümanlarda olduğu gibi her efektin kendine ait preset dosyaları vardır. Fruity Limiter bu konuda oldukça zengin bir efekt nesnesidir.Insert 1 kanalına geçiyoruz ve FPC battery aracımız için efekt seçiyoruz. Fruity Stereo Enhancer efektini ekliyoruz. Bu efekt ile seslerin her iki kanala yayılmasını (stereo) sağlıyoruz. Dilerseniz; siz başka efektler ekleyebilirsiniz. Presets olarak “Default” seçiyoruz.  Başka projelerde yada aynı projedeki farklı bir enstrümanda da aynı efekt ve kanal ayarlarını kullanmak isterseniz; ilgili kanala sağ tıklama ile File menüsünden preset olarak kaydedebilirsiniz. Ve yine aynı yolla önceden kayıt etmiş olduğunuz preset dosyalarını alabilirsiniz.Insert 2 kanalına geçiyoruz. FL Keys enstrümanına efekt ekliyoruz. Fruity Delay 2 ve Fruity Stereo Enhancer seçiyoruz. Fruity Stereo Enhancer preset olarak “Subtle” seçiyoruz. Fruity Delay 2 efekti ile sesin, yankı yapma etkisi veriliyor. Fruity Delay 2 efektinde ise yalnızca sarı ile işaretlenmiş zamanlama ve ses ayarını yapıyoruz.Insert 3 kanalına geçiyoruz. Power (Sytrus) enstrümanına efekt olarak “Maximus” ve “Fruity Compressor” ekliyoruz. Maximus sesin niteliğini değiştiren, Compressor ise sesi belli bir araklıkta tutan veya yoğunlaştıran bir efektir.FL Studio programının bir özelliği de neredeyse her ayar için görev atanabiliyor. Bunun için yapılacak şey ise; görev atamak istediğimiz ayar üzerine gelip sağ tıklamak ve “Edit Events” seçeneğini seçmek… (WahWah efekti verirken çok işe yarıyor) Insert 3 kanalının Pan değerine görev atıyorum. Böylece bu kanalda bulunan Sytrus enstrümanın sesi, sürekli sağ ve sol kanallar arasında salınacak. Edit events penceresine geldiğimizde ise; fare ile çizilen nota aralığı boyunca görev grafiği yazıyoruz. Ve parçayı oynatnaya başladığınızda pan ayarının kendiliğinden sağa sola döndüğünü göreceksiniz.  Playlist ekranına geliyoruz ve oluşturduğumuz Pattern katmanlarını buraya olmasını istediğimiz gibi yerleştiriyoruz. Ve bir de örnek teşkil etmesi açısından bir ses dosyası (Audio Clip) yerleştiriyoruz.

 

Channel Settings penceresinden (eklemek istiyorsanız) FX kanalı girebilirsiniz. Sarı ile işaretlenmiş klasör simgesine basarak bilgisayarınızdaki bir ses dosyasını yükleyebilirsiniz.Dosyayı seçtikten sonra ise; Channel settings penceresindeki ses dosyasına ait grafik ekrandan Playlist üzerine sürükle bırak ile yerleştiriyoruz.Yerleşim işlemlerini de yaptıktan sonra Pat-Song ayarından Song (Playlist-Şarkının Tamamı) seçeneğini işaretliyoruz ve File menüsünden Export seçeneği ve MP3 tipini seçiyoruz.  Kaydetme penceresinden dosyamızın adını yazıp kaydet tuşuna bastıktan sonra karşımıza Render (Dosya Oluşturma) ekranı geliyor. Burada dosyamızın ayarlarını yapıp “Start” tuşuna basıyoruz. Eğer dosya oluşturma esnasında başka bir program ile meşgul olmak istiyorsanız “Background Rendering” ile sisteme yük olmadan oluşturma işlemini gerçekleştirecektir. Temel olarak programın kullanımını bu şekilde özetleyebiliriz. İlgilenen arkadaşlarımız merak ettikleri ayarları kurcalayarak öğrenebilir. İçinizdeki dehâyı keşfetmeniz dileğiyle…

FL Studio 8 Temel Kullanım Rehberi,